Sosyal medyada her gün milyonlarca kişiye ulaşan influencer içerikleri, Avrupa’da tüketici örgütlerinin radarına girdi. Avrupa Tüketici Örgütü BEUC tarafından yayımlanan yeni rapor, özellikle hızlı moda ve sağlıksız gıda sektörlerinde yapılan tanıtımların önemli bir bölümünde reklam niteliğinin açıkça belirtilmediğini ortaya koydu.
Instagram ve TikTok gibi platformlarda sıkça karşılaşılan bu içeriklerde, influencer’ların düşük bütçelerle yaptıkları toplu alışverişleri tanıttığı videolar öne çıkıyor. Shein ve Temu gibi platformlardan alınan ürünlerin paketinden çıkarılarak denenmesi ya da pahalı markalara benzeyen daha ucuz alternatiflerin önerilmesi, tüketimi teşvik eden başlıca yöntemler arasında yer alıyor.
Haul ve dupe videoları yaygınlaştı
Raporda, bu tür paylaşımların genellikle haul, try on haul ve dupe olarak adlandırılan formatlarda sunulduğu belirtildi. Haul videolarında influencer’lar yaptıkları toplu alışverişleri tanıtırken, try on formatında ürünleri bizzat deneyerek takipçilerine gösteriyor. Dupe içeriklerinde ise lüks markalara ait ürünlere benzer olduğu öne sürülen daha ucuz alternatifler karşılaştırmalı şekilde tanıtılıyor.
Sağlıksız gıda tanıtımları da eleştiriliyor
Influencer pazarlaması yalnızca hızlı modayla sınırlı kalmıyor. Rapora göre fast food ve atıştırmalık ürünler de benzer yöntemlerle öne çıkarılıyor. Portekiz’de bir fast food markasının popüler bir yayıncıyla dijital oyun dünyasında yaptığı iş birliği buna örnek gösterilirken, farklı ülkelerde influencer’ların indirim kodları paylaşması, tadım ve meydan okuma videoları çekmesi de dikkat çekiyor.
Şeffaflık sorunu öne çıktı
BEUC, bu pazarlama yöntemlerinin çoğunda ticari iş birliklerinin açıkça belirtilmediğini vurguladı. Rapora göre sağlıksız gıda ürünlerini tanıtan influencer paylaşımlarının yüzde 67’sinde, içeriklerin ücretli ya da hediye karşılığı olduğu bilgisi tüketiciyle paylaşılmadı.
BEUC Genel Direktörü Agustin Reyna, ürün tanıtımı karşılığında ödeme alınmasına rağmen bunun açıkça belirtilmemesinin Avrupa Birliği tüketici mevzuatına aykırı olabileceğini ifade etti. Reyna, influencer’lar, markalar ve platformlar arasındaki ilişkilerin AB hukukunda yeterince net tanımlanmadığına da dikkat çekti.
Tüketici koruması tartışması büyüyor
Raporda, gizli reklamların özellikle genç kullanıcılar üzerinde etkili olduğu, aşırı tüketime ve sağlıksız alışkanlıklara zemin hazırladığı uyarısı yapıldı. BEUC, daha net kurallar ve etkili denetim mekanizmaları oluşturulması çağrısında bulundu.
