Böbrekler sessiz çalışan organlardır; işlevlerinin yarısından fazlasını kaybedene kadar çoğu zaman hiçbir şikâyete yol açmazlar. Bu yüzden böbrek yetmezliği belirtilerini tanımak ve risk grubundaysanız düzenli tahlil yaptırmak hayati önem taşıyor.
Böbrek yetmezliği nedir?
Böbrekler kanı süzerek atık maddeleri ve fazla sıvıyı idrarla dışarı atar, tansiyonu dengeler, kan yapımına ve kemik sağlığına katkıda bulunur. Böbrek yetmezliği, bu görevlerin yerine getirilememesidir. Günler içinde gelişen tabloya akut, aylar ve yıllar içinde ilerleyen tabloya kronik böbrek yetmezliği denir.
Böbrek yetmezliği belirtileri nelerdir?
• Ayaklarda, bileklerde ve göz çevresinde şişlik
• İdrar miktarında azalma ya da gece sık idrara çıkma
• Köpüklü ya da koyu renkli idrar
• Geçmeyen yorgunluk ve halsizlik
• İştahsızlık, bulantı, ağızda metalik tat
• Ciltte kuruluk ve yaygın kaşıntı
• Kas krampları
• Nefes darlığı
• Kontrol altına alınamayan yüksek tansiyon
• Konsantrasyon güçlüğü, uyku bozukluğu
Bu belirtilerin çoğu hastalığın ileri evrelerinde ortaya çıkar. Erken dönemde hastalık yalnızca kan ve idrar tahliliyle saptanabilir.
Böbrek yetmezliği neden olur?
Kronik böbrek hastalığının en sık iki nedeni şeker hastalığı ve yüksek tansiyondur. Böbrek iltihapları, polikistik böbrek hastalığı, tekrarlayan taşlar ve enfeksiyonlar ile uzun süreli, bilinçsiz ağrı kesici kullanımı da böbreklere zarar verebilir. Akut yetmezlik ise ağır sıvı kaybı, ciddi enfeksiyonlar ya da bazı ilaçlar sonucunda gelişebilir.
Böbrek yetmezliği nasıl anlaşılır?
Tanı için üç basit inceleme yeterlidir: Kanda kreatinin ölçümü, bu değerden hesaplanan süzme hızı (eGFR) ve idrarda protein (albümin) bakılması. Süzme hızının üç aydan uzun süre 60'ın altında olması kronik böbrek hastalığını gösterir. Hastalık beş evrede sınıflandırılır; son evrede diyaliz ya da nakil gündeme gelir.
Kimler düzenli kontrol yaptırmalı?
Diyabeti ya da yüksek tansiyonu olanlar, ailesinde böbrek hastalığı bulunanlar, kalp-damar hastaları ve 60 yaşın üzerindekiler yılda en az bir kez böbrek işlevlerine baktırmalıdır.
Böbrekleri korumak için
Kan şekerini ve tansiyonu kontrol altında tutmak, tuzu azaltmak, yeterli su içmek, sigarayı bırakmak ve hekime danışmadan ağrı kesici ya da bitkisel ürün kullanmamak böbrek sağlığının temel kurallarıdır.
Son dönem böbrek yetmezliğinde uygulanan tedavi için böbrek nakli nasıl olur, diyabetin etkileri için şeker hastalığı nedir haberlerimize bakabilirsiniz.
Böbrek yetmezliği hakkında sık sorulan sorular
Böbrek ağrısı böbrek yetmezliği belirtisi mi?
Kronik böbrek yetmezliği çoğunlukla ağrısız ilerler. Yan ve bel bölgesinde hissedilen ağrı daha çok böbrek taşı ya da enfeksiyonu düşündürür.
Kreatinin kaç olursa tehlikelidir?
Kreatinin tek başına yeterli bir ölçüt değildir; yaş, cinsiyet ve kas kütlesine göre değişir. Hekimler bu değerden hesaplanan eGFR'ye bakar. eGFR'nin üç aydan uzun süre 60'ın altında kalması kronik böbrek hastalığına işaret eder.
Böbrek yetmezliği düzelir mi?
Ani gelişen akut böbrek yetmezliği, neden ortadan kaldırıldığında büyük oranda geri dönebilir. Kronik böbrek hastalığında kaybedilen işlev geri gelmez; ancak tansiyon ve şeker kontrolü, uygun beslenme ve ilaçlarla ilerleme belirgin biçimde yavaşlatılabilir.
İlgili Haberler
Böbrek Nakli Nasıl Olur? Ameliyat Süreci, Verici Şartları ve Nakil Sonrası Yaşam
Şeker Hastalığı Nedir? Diyabetin Nedenleri, Türleri ve Tanı Yöntemleri
Organ Nakli Nedir? Hangi Organlar Nakledilir, Kimlere Yapılır?
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
